direct naar inhoud van 2.5 Water
Plan: Omgevingsvergunning Meerendonk, deel 4
Status: vastgesteld
Plantype: projectbesluit
IMRO-idn: NL.IMRO.0796.0002175-1401

2.5 Water

Integraal waterbeheer

Integraal waterbeheer beoogt een duurzaam en veerkrachtig watersysteem, waarbij kansen worden benut en functies zoveel mogelijk worden gecombineerd. De beleidsdoelen voor integraal waterbeheer zijn door de gemeenteraad op 14 juli 2009 vastgesteld in het waterplan 'Waterstad 's-Hertogenbosch'. Het is een visiedocument dat is onderschreven door de verschillende actoren op het gebied van water in en rondom de stad. De nota beschrijft de wijze waarop 's-Hertogenbosch een mooi, robuust en klimaatbestendig watersysteem zal behouden, nu en in de toekomst.

Het Waterbeheerplan van het waterschap Aa en Maas uit 2010 beschrijft de hoofdlijnen voor het te voeren beleid voor de periode 2010-2015, met een doorkijk naar 2027. In de 'Uitwerking uitgangspunten watertoets' zijn acht uitgangspunten voor de watertoets geformuleerd:

  • 1. wateroverlastvrij bestemmen
  • 2. gescheiden houden van vuil water en schoon hemelwater;
  • 3. doorlopen van de afwegingsstappen: 'hergebruik - infiltratie - buffering - afvoer';
  • 4. hydrologisch neutraal ontwikkelen: compenseren van verhardingstoenamen;
  • 5. water als kans;
  • 6. meervoudig ruimtegebruik;
  • 7. voorkomen van vervuiling;
  • 8. waterschapsbelangen, zoals de Keur en zoneringen.

De nieuwe ontwikkeling moet waterneutraal worden gebouwd: ze mag niet leiden tot een toename van de bestaande waterafvoer uit het gebied. Omdat deze afvoer toeneemt bij een toename van de verharding (door woningen, bestrating et cetera), moet de ontwikkeling voldoende ruimte voor waterberging reserveren. De bergingscapaciteit van het nieuwe stedelijke watersysteem moet daartoe worden ontworpen op een bui die eens in de 10 jaar voorkomt.

Huidige situatie

Het woongebied ligt op circa van 2,60 tot 3,00 meter boven NAP en is van oudsher een drassig poldergebied. Het huidige polderpeil is 1,90 meter boven NAP. Overtollig water wordt afgevoerd naar de wijk Zuid ('afwateringsgebied Zuid 2') met behulp van het gemaal Bilderdijkstraat. In Zuid zorgt het polderwater voor de doorspoeling van de stedelijke waterlopen. Het gemaal slaat het water uit op de singelgracht: de Dommel.

Het polderpeil blijft gehandhaafd op het huidige niveau van 1,90 meter boven NAP. Voor een voldoende drooglegging dient het toekomstige maaiveld minimaal te worden opgehoogd tot 3,30 meter boven NAP, zodat grondwateroverlast wordt voorkomen.

Technische uitwerking

De technische uitwerking van de beleidsdoelen is in het kader van het watertoetsproces gemaakt in samenspraak met het waterschap Aa en Maas, voornamelijk ter voorbereiding van de 'Gemeentelijke visie woongebied Meerendonk'. In de afgelopen jaren heeft veelvuldig overleg plaatsgevonden tussen waterschap en gemeente over de uitvoering van vooral de bergingsvoorzieningen. De technische uitwerking van het watersysteem en de waterberging geldt voor het hele gebied als bedoeld in de 'Gemeentelijke visie woongebied Meerendonk' en niet alleen voor het plangebied van dit bestemmingsplan.

De waterhuishouding in het nieuwe woongebied wijzigt nauwelijks. De waterloop aan de zuidzijde van de ontwikkeling wordt in noordelijke richting verschoven en gaat deel uitmaken van het woongebied. De ijsbaan blijft gehandhaafd en het natuurgebied blijft intact.

Woongebied Meerendonk krijgt een watersysteem dat regenwater en afvalwater volledig scheidt. Het afvalwater zal worden verzameld in een vuilwatersysteem en verpompt door een rioolgemaal naar het rioolsysteem van de wijk Zuid. Uiteindelijk gaat het naar de rioolwaterzuivering Treurenburg.

Buiten het nieuwe woongebied Meerendonk worden in de bestaande Gestelse buurt drie straten afgekoppeld. De afgekoppelde straten zullen hun water voor 50% bergen in de ondergrond en voor 50% lozen op het oppervlaktewater binnen het nieuwe woongebied.

In het nog onverharde gebied lagen enkele poldersloten ter ontwatering van het gebied. Deze sloten zullen worden gedempt; het verlies aan bergingscapaciteit van circa 250 m3 wordt in het woongebied zelf gecompenseerd. Zo zijn de waterlopen in het nieuwe woongebied verbreed en zijn duikers vervangen door bruggen met een grotere overspanning.

Met een afvoercoëfficiënt van 0,67 l/sec/ha (bij een T=10 situatie, conform de HNO-tool van het waterschap), een toename van de verharding van 37.345 m2 en de voornoemde berging van water van 17.210 m2 verhard oppervlak in de Gestelse buurt, is de totale bergingsopgave voor de hele Meerendonk 2.612 m3. Deze opgave is bepaald met de HNO-tool (Hydrologisch Neutraal Ontwikkelen) van waterschap Aa en Maas. De benodigde waterberging bestaat in de eerste plaats uit berging in de nieuw gegraven waterlopen en door infiltratie in de Gestelse buurt (samen 1.095 m3).

Er rest dan nog een bergingsopgave van 1.517 m3 bij T=10. Bij T=100 moet 2.414 m3 water geborgen worden.

Zie bijlage 3 voor de volledige berekening.

De restopgave is ontstaan omdat in dit plan de waterberging bij de voorbereiding van de 'Gemeentelijke visie woongebied Meerendonk' was ontworpen op basis van een oude norm. Vanwege de looptijd van het project en de ambities van gemeente en waterschap is besloten om de nieuwe normen te hanteren.

Een deel van de bebouwing is reeds gerealiseerd. Dat beperkt de mogelijkheden voor realisatie van meer waterberging. Het natuurgebied in het noorden wordt niet ingezet voor waterberging vanwege de aanwezigheid van de zeldzame kwelvegetatie. De aanvoer van hemelwater zal dit bedreigen. Ook de ijsbaan (ten noorden van het plangebied) kan niet ingezet worden. Hier treedt waardevolle kwel uit. Deze kwel mag niet verdund worden met hemelwater.

Voor de restopgave wordt daarom een klein deel van de beschikbare berging benut in het 'afwateringsgebied Zuid 2', buiten het nieuwe woongebied. De kans op wateroverlast is in dit gebied veel kleiner dan wat volgens de normen van het waterschap maximaal toelaatbaar is: de Watersysteemanalyse uit 2008 toont hier een forse overcapaciteit aan waterberging. Dit kan worden ingezet om het bergingstekort van Meerendonk op te lossen. Dit sluit aan op het nog niet vastgestelde 'Waterstructuurplan' van de gemeente op basis waarvan wordt gestreefd naar 'robuuste' oplossingen en waarin de inzet van de overcapaciteit in de peilvakken in de wijken als optie voor waterberging wordt aangemerkt. Bij de aanvraag van de watervergunning zal de gemeente deze oplossing nader onderbouwen met een hydraulische studie naar de effecten van de waterberging op de waterpeilen in peilvak Zuid 2.

De berging van dit water uit Meerendonk zal leiden tot een geschatte peilstijging (o.b.v. de watersysteemanalyse) van minder dan 1 mm in het gehele peilvak (4.238.668 m2 open water). Doordat het peilvak uitgeslagen wordt met een gemaal, is de afvoer gecontroleerd. Het te bergen water blijft daarmee daadwerkelijk in het peilvak en wordt niet afgewenteld op benedenstroomse gebieden.

Beheer en onderhoud

Het natuurgebied wordt door de gemeente onderhouden, omdat het wordt gebruikt voor recreatie en omdat het in de openbare ruimte ligt. De ijsbaan wordt momenteel ook onderhouden door de gemeente en dit blijft onveranderd. Waterschap Aa en Maas onderhoudt de watergangen, zowel de huidige leggerwatergang tussen het nieuwe woongebied Meerendonk en de Gestelse buurt als de toekomstige watergang aan de oostzijde van het nieuwe woongebied. De gemeente houdt bij de inrichting van het gebied rekening met beheer en onderhoud van deze watergangen, met inachtneming van de uitgangspunten van de 'Gemeentelijke visie woongebied Meerendonk' (zie paragraaf 2.2.2).

Na overleg met het waterschap is vastgesteld dat de nieuwe watergang aan de achterzijde van de nieuwe woningen geen leggerwaterloop zal zijn, zolang het verhardingsoppervlak waarvan het water vertraagd op deze watergang wordt afgevoerd minder dan 5 hectare bedraagt. Dit betekent dat er geen zone wordt vrijgehouden als onderhoudspad. De mogelijkheid voor beheer en onderhoud blijft echter nog steeds noodzakelijk. Conform de afspraak tussen gemeente 's-Hertogenbosch en waterschap Aa en Maas realiseert en beheert de gemeente hier de oeverbeschoeiing en voert ze het beheer en onderhoud vanaf het water uit, ook als de oostelijk watergang in de toekomst een leggerwatergang gaat vormen. De meerkosten zijn voor rekening van de gemeente 's-Hertogenbosch.